Water en bodem zijn geen obstakel voor woningbouw, maar bron van kwaliteit en klimaatweerbaarheid. In het vandaag gepubliceerde Hoe wij waterrijk wonen laat het College van Rijksbouwmeester & Rijksadviseurs (CRa) zien dat door woningbouw af te stemmen op de eigenschappen van het landschap, een woonwijk het water- en bodemsysteem kan versterken en ook de klimaatweerbaarheid van het omliggende gebied kan vergroten. Tegelijkertijd ontstaan kansen voor meer groen en natuur, passende woonvormen en gedeelde buitenruimten om te spelen en elkaar te ontmoeten. De publicatie biedt handvatten voor gemeenten, ontwikkelaars en andere betrokkenen bij klimaatbestendige woningbouw in lastige gebieden vanuit water en bodem.
Beter onderbouwde keuzes
Traditioneel zijn het woningbouwprogramma, verkeersstructuren en verkaveling grotendeels leidend voor de inrichting van een gebied. Waterrijk wonen draait die uitgangspunten voor woningbouw om. Door water en bodem vanaf het begin richting te laten geven aan de planvorming, kunnen gebiedspartners beter onderbouwde keuzes maken en worden vertraging en kostbare aanpassingen later in het proces voorkomen. In zes representatieve casussen met uiteenlopende water- en bodemopgaven onderzochten ontwerpteams hoe klimaatbestendige woningbouw mogelijk is. Ze werkten daarbij in ontwerpateliers samen met gemeenten, waterschappen en andere betrokken partijen.
Financieel concurrerend
Hoewel dit soms lastige keuzes met zich meebrengt – zoals nieuwe woonvormen, andere inrichting of aanpassingen in regelgeving – toont het onderzoek bovendien aan dat klimaatbestendige woningbouw financieel concurrerend kan zijn met traditionele bouw. Dat blijkt uit een financiële vergelijking van twee casussen waarbij een grondexploitatie is opgesteld, aangevuld met bijkomende (maatschappelijke) kosten en baten. De grondexploitatie valt in beide casussen iets gunstiger uit. Bovendien zijn de beheerkosten lager.
Oproep voor tussenruimte
Hoe wij waterrijk wonen is een oproep aan gemeenten, waterschappen, omgevingsdiensten, provincies, regio’s en ontwikkelaars om ‘tussenruimte’ mogelijk te maken. Informele plekken die de formele plan- en besluitvorming ondersteunen en waar betrokken partijen over grenzen heen vernieuwende oplossingsrichtingen kunnen uitproberen en meegeven. Ontwerpend onderzoek biedt deze ruimte. Ontwerpateliers helpen om verschillende belangen vroegtijdig bij elkaar te brengen voor een gezamenlijke richting voor de toekomst. Voor het Rijk ligt hier een rol om kennis en expertise te organiseren en beschikbaar te maken voor gemeenten.
Naar een Ontwerpagenda
Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in het kader van de afspraken gemaakt tijdens de Woontop 2024. Hoe wij waterrijk wonen biedt handvatten voor een vorm van stedenbouw die uit gaat van het goed begrijpen van bodem en water, weerbaarheid tot uitgangspunt neemt en dat vertaalt in prettige, mooie, gezonde leefomgevingen. Water en bodem bleken niet alleen randvoorwaarden of beperkingen, maar juist een bron van nieuwe mogelijkheden en kwaliteit. Het CRa zal de ontwerpende aanpak verder gaan uitwerken in de nog te verschijnen Ontwerpagenda, een van de actiepunten uit het Actieplan Taskforce Versnelling Woningbouw van het kabinet.
Beeld: © Van Tuijn Stedenbouw