De zesde lichting jonge ontwerpteams heeft sinds juli 2019 gewerkt aan diverse grote ruimtelijke opgaven. De opdrachtgevers zijn het Rijksvastgoedbedrijf, het Nationaal Programma Rotterdam Zuid en de provincie Zuid-Holland. ‘We zien deze editie weer veel creatieve denkkracht’, aldus Alkemade. ‘De intelligente thema’s buitelen over elkaar.’
Duurzaamheid
Duurzaamheid blijkt vanzelfsprekend in de verhalen van de jonge ontwerpers. Marjan van Aubel vertelt over een zonnecelontwerp voor het gigantische gebouw van het ministerie van financiën. Met een esthetisch extraatje. ‘’s Nachts zie je via de verlichting het skelet van het oorspronkelijke brutalistische ontwerp van het gerenoveerde gebouw.’
Collega Young Innovator Daniel Venneman licht toe hoe de overheid de footprint van de eigen gebouwen kan verkleinen door die gebouwen en de omgeving beter te leren kennen. ‘De zon schijnt op plaatsen waar je ‘m kunt gebruiken’, zegt hij. ‘Het maakt niet uit of alle ruimtes even warm zijn.’
Philomene van der Vliet vertelt hoe de provincie Zuid-Holland kan bouwen met eigen ‘biobased’ gebruiksmaterialen. De geschiedenis is daarvoor behulpzaam geweest. ‘Historisch onderzoek gaf ons bijvoorbeeld hennep, vlas en lisdodde. Die materialen kunnen we toepassen met een innovatieslag van nu.’
Openheid
Het thema veiligheid versus openheid komt terug in de presentatie over de naoorlogse wijk Zuidwijk in Rotterdam-Zuid. Ontwerper Chris Collaris is duidelijk gegrepen door de sociale problemen die hij wil helpen aanpakken met meer ruimtelijke openheid. ‘Bergingen op de begane grond van de flatgebouwen moeten we vergeten’, stelt hij. ‘Waarom geen repaircafés openen of boekcafés?’
Selma Maaroufi pleit eveneens voor openheid bij de openbare ruimte van de Internationale Zone in Den Haag. Zij vangt de aandacht van het publiek met een gedurfd voorstel om duinlandschap terug te brengen tussen de moderne bebouwing, inclusief zandpaden voor de bezoekers.
Binnenhof
Tijdens de laatste presentatie toont Reinder Bakker ontwerpen voor drie tijdelijke paviljoens gedurende de vijfenhalf jaar dat het Binnenhof gerenoveerd wordt. Duurzaam ook weer. ‘We gebruiken materiaal dat vrijkomt bij de renovatie en zijn daarvoor na afloop ook verantwoordelijk.’ De zaal reageert enthousiast op het idee om op de Hofvijver een paviljoen te openen met daarop een kopie van het Torentje op ware grootte. Bezoekers kunnen daarin achter het echte bureau van de minister-president gaan zitten.
Eindproducten ontwerpers
De provincie Zuid-Holland staat voor een enorme bouwopgave. Schoon bouwen wordt, zeker gezien de sterk vervuilende conventionele bouwsector, steeds belangrijker. In het kader van het Young Innovators programma laat ‘Biobased Zuid-Holland’ zien hoe, door een transformatie van het landschap, de provincie zelf deze schone materialen kan produceren en daarmee tegelijkertijd de alarmerende milieuproblematiek in de landschappen aanpakt.
Gezond bouwen, gezonde toekomst
Transformatie is hard nodig, want grote delen van de landschappen in Zuid-Holland verkeren onder invloed van de huidige productiemethoden in crisis. Ze verzakken, verzilten, verslempen, verruigen, stoten CO2 uit in plaats van het vast te leggen en pompen regenwater naar zee in plaats van het te bufferen. Voor deze kwetsbare gebieden is transformatie naar een productielandschap voor biobased materialen een uitstekend alternatief.
Maar wat te verbouwen? De veen-, zand- en kleigronden van Zuid-Holland lenen zich in elk geval niet voor grootschalige bosbouw. Voor een antwoord keken we naar de inrichting van het landschap en bijbehorende beplanting en gewassen uit het verleden. Met de herintroductie van oude landschapselementen kan het huidge landschap opleven tot een rijk landschap met een grote variëteit aan productiematerialen. Bovendien kunnen we het beste uit het verleden aanvullen met de kennis van nu. Want dankzij moderne technieken is het aantal toepassingen van oude gewassen veel groter dan vroeger.
Boom Landscape
BOOM Landscape ontwerpt aan het hedendaagse (stedelijk) landschap met producten die uiteenlopen van gedetailleerd parkontwerp, openbare ruimte-ontwerp tot grootschalige visies en ontwerpend onderzoek. Centraal in onze ontwerpen staan de karakteristieken van de plek, lokale fenomenen en materialen, het spanningsveld tussen publiek en privaat en de transitie van landschap naar stad.
BOOM Landscape zet actuele opgaven zoals verstedelijking, energietransitie en klimaatverandering in als motor om te komen tot een bruikbare, biodiverse, productieve en authentieke leefomgeving.
In the International Zone of the Hague, the juxtaposition of large structures appears to have gradually subtracted the site from the rest of the city. In fact, the poor quality of the public space as well as its scarcity has turned this archipelago of international organisations into a colossal autarkic island that neighbouring residents prefer to bypass rather than traverse.
As it seems no longer possible to bring this site back into the fold of the conventional city - the scale of the buildings, the specificity of their functions being by essence unconventional - we propose to fully embrace the exceptional nature of the site and push it to the limit.
In place of the current aggregate of autonomous entities with each their own fence, their own parking, their own security, we advocate for the realisation of a true campus where some of the supporting infrastructure is shared and the entire perimeter is secured.
We propose a fantasy landscape traversed by strategic public routes. Landscape would be used as a common denominator, a unifier. But not just any landscape and certainly not a landscape one might expect in the middle of the city.
Audacious. Bold. Radical. So that the design of the open space supersedes prosaic logistical requirements, not the other way around. We aim to create a visually seamless and coherent landscape where boundaries between public and private are integrated without being overwhelmingly apparent.
NoRA
NoRA (Network of Research & Architecture) is an international Architecture and Planning practice based in Rotterdam that celebrates & thoughtfully integrates Research, Experimentation and Design. As a collective of entrepreneurs, thinkers and creatives, NoRA’s goal is to use design as a tool for advancing the modern Polis in a holistic approach.
NoRA was founded in 2017 by Kaveh Dabiri, Keigo Kobayashi and Selma Maaroufi.
Als Woonpioniers zijn we in het kader van de Young Innovators uitgenodigd om ons bezig te houden met de vraag hoe we Rijksvastgoed low tech en met een kleinere CO2 footprint kunnen verduurzamen en hoe een andere openstelling kan leiden tot bredere benutting van vastgoed. Lees hier het einddocument.
Woonpioniers
Woonpioniers is een breed georiënteerd ontwerpbureau dat niet bang is visie te geven op de grote (sociaal) maatschappelijke vragen van deze tijd. Tegelijkertijd staan we met twee benen op de grond en koppelen het grote, abstracte aan het persoonlijke en tastbare. Verduurzaming vormt bij het Rijk inmiddels een hoge prioriteit. Aan alle projectmanagers en andere beslissers van het Rijksvastgoedbedrijf de taak om hun vastgoedportfolio drastisch te vergroenen.
De naoorlogse wederopbouwwijk Zuidwijk staat qua veiligheid en leefbaarheid op een kantelpunt. De ooit zo sociaal hechte en groene tuinwijk in het zuiden van Rotterdam kent al jaren een neerwaartse spiraal van vervuiling, geweld en criminaliteit. De veelal goedkope en kleine woningen hebben vooral decennia lang kwetsbare huurders met lage inkomens aangetrokken. Mensen met allerlei sociale problemen. En dat terwijl mensen met een hoger inkomen juist zijn weggegaan.
Binnen het talentenprogramma Young Innovators van het atelier Rijksbouwmeester heeft Chris Collaris Architects ontwerpend onderzoek gedaan naar de veiligheid en leefbaarheid in Zuidwijk. In stedenbouwkundige opbouw, architectonisch en landschappelijk ontwerp zijn verschillende verkenningen gedaan op typische plekken in Zuidwijk. Tegelijkertijd worden verbindingen gelegd met repressieve slagkracht tegen criminaliteit en ondermijning, sociale programmering en ondersteuning voor bewoners maar ook met mogelijke beleidsregie op wijkniveau van bovenaf. Als er geen integraal plan van aanpak voor Zuidwijk komt zal de afbreuk aan de veiligheid en leefbaarheid in de wijk onherstelbaar zijn. Een plan van aanpak dat betere kansen kan bieden aan de kwetsbare bewoners en ondersteunend kan zijn voor de in oorsprong naar binnen gerichte woonwijk die zo op eigen kracht in een betere uitgangspositie kan komen om weer aan te sluiten met de grotere omgelegen omgeving in Rotterdam.
Is een gebouw kapot als het niet zijn eigen energie oplevert? Als in 2050 al het Rijksvastgoed energie neutraal en circulair zal zijn. Hoe gaan deze werken en hoe zullen deze gebouwen eruit gaan zien? Marjan van Aubel Studio ziet zonnecellen niet langer als alleen een techniek, maar integreert deze op een mooie manier in onze dagelijkse leefomgeving. Tijdens het Young Innovator programma hebben ze onder begeleiding van de Rijksbouwmeester een voorstel gemaakt voor het Ministerie van Financiën in Den Haag. In het volgende voorstel wordt gekeken om zoveel mogelijk oppervlakte in het gebouw te gebruiken om op een esthetische en circulaire manier energie op te wekken.
Marjan van Aubel Studio
Marjan van Aubel Studio is een solar design studio in Amsterdam. De studio zit op het snijvlak van design, technologie en duurzaamheid. In samenwerking met andere wetenschappers en ins?tuten zoals ECN.TNO, Het Nieuwe Instituut en Swarovksi dragen ze door middel van design bij aan een het versnellen van de energie-transitie. Er wordt gekeken hoe anders naar zonne-energie kunnen gaan kijken en deze beter te integreren in onze dagelijkse leefomgeving. Voorbeelden hiervan zijn tafels en glas-in-Lood ramen. Marjan is in 2012 afgestudeerd aan de Royal College of Art in London en heeft haar werk in collecties als MoMA New York, Boijmans van Beuningen, Vitra Design Museum. Verschillende prijzen zoals de Dutch Design Award, WIRED Innovation Award, Designer of The Future award, en Radicale vernieuwer staan op haar naam.
Het Binnenhof, centrum van de Nederlandse democratie, wordt gerenoveerd en verandert voor 5,5 jaar in een bouwplaats. De Eerste en Tweede Kamer, de Raad van State en het ministerie van Algemene Zaken verhuizen tijdelijk naar elders. Maar het Binnenhof is meer dan een parlementair centrum, het is ook een icoon voor de Nederlandse identiteit, een plek waar burgers hun mening kenbaar kunnen maken en een plek waar 24/7 nieuws gegenereerd wordt. Daarnaast is het een belangrijke toeristische attractie, één van de grootste van Den Haag.
Ontwerpbureau Overtreders W onderzocht hoe tijdelijke paviljoens er aan kunnen bijdragen dat het Binnenhof haar belangrijke en betekenisvolle plek in het centrum van Den Haag als middelpunt van de Nederlandse democratie en als toeristische trekpleister kan behouden.
Restmateriaal
De voorgestelde paviljoens worden gebouwd van restmateriaal. Zoals bij iedere verbouwing van gebouwen gebouwd tijdens de lineaire economie komt ook bij de renovatie van het Binnenhof restmateriaal vrij. Bij een renovatie op de schaal van het Binnenhof zijn de hoeveelheden restmateriaal gigantisch. Voor het ontwerp van de tijdelijke interventies heeft Overtreders W een inventarisatie gemaakt van de belangrijkste reststromen die vrijkomen bij de renovatie van het Binnenhof en onderzocht op welke manier deze restmaterialen weer bouwmateriaal kunnen worden bij de realisatie van de 3 tijdelijke paviljoens.
Overtreders W
Hester van Dijk en Reinder Bakker, de ruimtelijk ontwerpers achter Overtreders W, noemen zichzelf ook wel materiaalchoreografen: ze regisseren materiaalstromen.
Overtreders W is gespecialiseerd in tijdelijke architectuur met een permanente impact. Maar: uiteindelijk is alle architectuur tijdelijk, of een gebouw nou 1 dag bestaat of 50 jaar, ooit komt er een moment waarop alles weer afgebroken wordt. De spectaculaire circulaire paviljoens van Overtreders W zijn ontworpen voor die tijdelijkheid, door materiaal te lenen, te huren, opnieuw te gebruiken en demontabel toe te passen maken ze gebouwen die weer kunnen verdwijnen zonder sporen na te laten. De ontwerpen van Overtreders W zijn voor iedereen toegankelijk en te gebruiken. Ze maken deel uit van het echte leven, en voegen daar schoonheid, speelsheid en verrassing aan toe.