Ontwerpend onderzoek

Ontwerpend denken en handelen vormt de basis van de ontwerpende aanpak van het College van Rijksbouwmeester en Rijksadviseurs (CRa). Een van de methoden waarmee het CRa deze aanpak toepast op concrete ruimtelijke en maatschappelijke opgaven, is ontwerpend onderzoek.  

Ontwerpers werken binnen deze methode samen met deskundigen, overheden, maatschappelijke partijen, bewoners en andere betrokkenen. Zij ontwikkelen en verbeelden meerdere denkrichtingen, scenario’s of voorstellen en maken zichtbaar hoe keuzes doorwerken op verschillende plekken, schaalniveaus en momenten in de tijd. Zo brengen ze kansen, dilemma’s en mogelijke conflicten aan het licht. 

Ontwerpend onderzoek levert meestal geen blauwdruk of kant-en-klare oplossing op. Het zorgt voor een beter begrip van de opgave, een gedeelde taal tussen betrokkenen en onderbouwde mogelijkheden om keuzes te maken en vervolgstappen te zetten. 

Methoden en instrumenten

Het CRa gebruikt verschillende instrumenten om ontwerpend denken en handelen in de praktijk te brengen. Sommige zijn gericht op gezamenlijk onderzoek en kennisontwikkeling. Andere bieden ontwerpers toegang tot opdrachten, ondersteunen opdrachtgevers of stimuleren vernieuwing en ruimtelijke kwaliteit. 

Ontwerpers en opdrachtgevers verbinden

Young Innovators

Jonge architecten, stedenbouwkundigen en landschapsarchitecten krijgen een concrete ontwerpopdracht rond een actuele ruimtelijke opgave. Zo krijgen nieuwe ideeën en jong ontwerptalent ruimte. Meer informatie over Young Innovators.

De Architectenindex

De Architectenindex maakt een breed en divers aanbod van ontwerpbureaus zichtbaar. De index helpt bij het vinden en selecteren van ontwerpers voor ruimtelijke ontwerpopdrachten van het Rijk. Meer informatie over de Architectenindex.

Open Oproep (pilot)

Met de Open Oproep onderzoekt het CRa een selectieprocedure waarin ruimtelijke kwaliteit, een goede opdrachtformulering en de dialoog tussen opdrachtgever en ontwerpers centraal staan. Meer informatie over de Open Oproep.

Prijsvragen 

Met ontwerpprijsvragen worden ontwerpers en multidisciplinaire teams uitgedaagd om vernieuwende voorstellen te ontwikkelen. Prijsvragen maken verschillende oplossingen zichtbaar en kunnen innovatie, talentontwikkeling en goed opdrachtgeverschap stimuleren. Er zijn enkele voorbeelden van de ontwerpprijsvragen:

Goed opdrachtgeverschap stimuleren

Gouden Piramide

De Gouden Piramide is de tweejaarlijkse rijksprijs voor inspirerend opdrachtgeverschap in architectuur en gebiedsontwikkeling. De prijs laat zien hoe deskundig en betrokken opdrachtgeverschap kan bijdragen aan ruimtelijke kwaliteit. Meer informatie over de Gouden Piramide.

Samen onderzoeken en leren

Toekomstateliers

In breed samengestelde ateliers werken ontwerpers, deskundigen en betrokken partijen samen aan mogelijke toekomsten en concrete ruimtelijke vraagstukken. Door gezamenlijk te tekenen, onderzoeken en bespreken, ontstaan nieuwe inzichten en perspectieven. Meer informatie over de Toekomstateliers.

Toekomstacademie

In colleges, excursies en werksessies maken deelnemers kennis met verschillende methoden van toekomstdenken. Zij passen deze methoden toe op vraagstukken uit hun eigen praktijk. Meer informatie over de Toekomstacademie.

Inspiratie

De onderstaande projecten laten zien hoe ontwerp en verbeelding kunnen helpen om verder vooruit te kijken, het gesprek over de toekomst te voeren en nieuwe mogelijkheden voorstelbaar te maken: 

  • Panorama Nederland: een verbeelding van een mogelijke toekomst van Nederland, bedoeld om het gesprek over ruimtelijke keuzes op gang te brengen. 

  • Handleiding Toekomstdenken: een praktische handleiding met methoden waarmee ontwerpers, onderzoekers en beleidsmakers zelf aan de slag kunnen.